ဆရာဦးေ႐ႊေအာင္ႏွင့္ အရစၥတိုတယ္

အေနာက္တိုင္း အေတြးအေခၚတို႔ကို ျမန္မာဆန္ဆန္ေတြးၿပီး စာဖတ္ပရိသတ္အား ျပန္လည္တင္ျပသူမ်ားထဲတြင္ တကၠသိုလ္ဘုန္းႏိုင္ႏွင့္ ဦးေ႐ႊေအာင္တို႔ ႏွစ္ဦးကို သေဘာက်မိသည္။ ေ၀ါဟာရအသစ္မ်ား သံုးသြားသည့္တိုင္ စလံုးစခု မျဖစ္, တစိမ္းတရံစာ မျဖစ္ပဲ အေတြးထဲသို႔ ေျပေျပျပစ္ျပစ္ ၀င္ေအာင္ေရးႏိုင္၍ ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ေရးႏိုင္ျခင္းမွာလည္း ျမန္မာအေတြးအေခၚထဲမွ အနီးစပ္ဆံုးကို လြယ္လင့္တကူဆြဲယူ ႏိႈင္းယွဥ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ စာေက်၍ ျဖစ္မည္။ ဆရာဦးေ႐ႊေအာင္၏ ဘ၀အျမင္သစ္ထဲမွ စာပိုဒ္တစ္ပိုဒ္ကို ၾကည့္ပါ။

“အက်ိဳးတရား တစ္ခုကို ျဖစ္ေပၚေစမႈ၌ အေၾကာင္းတရားတို႔သည္ ေလးပါး ပါ၀င္ၾကရ၏။ ကံလည္း လို၏။ ဉာဏ္ႏွင့္၀ီရိယလည္းလို၏။ ဆႏၵလည္း လို၏။ စိတ္ထားလည္း လို၏။ ဆႏၵ, စိတၱ, ၀ီရိယ, ၀ီမံသ ေပါင္း ေလးခုတို႔ကို ဣဒၶိပါဒ္ေလးပါး ဟုေခၚ၏။ ဣဒၶိပါဒ္ေလးပါးႏွင့္ ျပည့္စံုမွ အက်ိဳးတရား ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္၏။ ဣဒၶိပါဒ္ေလးပါးႏွင့္ ကံအေၾကာင္းတရားတြင္ ကံသည္ ဥပါဒါနကာရဏ မည္၏။ ဥပါဒါနကာရဏဟူသည္မွာ ကိုယ္ထည္အေၾကာင္း ျဖစ္၏။ စားပြဲလုပ္ရာ၌ သစ္သားသည္ ကိုယ္ထည္အေၾကာင္းျဖစ္သကဲ့သို႔ပင္ အက်ိဳးေပးရာ၌ ကံသည္ ကိုယ္ထည္အေၾကာင္းျဖစ္၏။ ဉာဏ္ႏွင့္ ၀ီရိယသည္ နိမိတၱကာရဏ မည္၏။ နိမိတၱကာရဏဟူသည္မွာ ဗိသုကာအေၾကာင္း ျဖစ္၏။ စားပြဲလုပ္ရာ၌ လက္သမားမပါလွ်င္ မျဖစ္သကဲ့သို႔ အက်ိဳးေပးရာ၌လည္း ဉာဏ္ႏွင့္ ၀ီရိယ မပါလွ်င္ မျဖစ္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဉာဏ္ႏွင့္ ၀ီရိယ ဗိသုကာအေၾကာင္းျဖစ္၏။ ဆႏၵသည္ ပတၳနာကာရဏ မည္၏။ ပတၳနာကာရဏဟူသည္မွာ ရည္မွန္းခ်က္အေၾကာင္း ျဖစ္၏။ ရည္မွန္းခ်က္မရွိလွ်င္ ဘာမွ် ျဖစ္မလာႏိုင္သကဲ့သို႔ပင္ အက်ိဳးေပးရာ၌ ဆႏၵမပါလွ်င္လည္း ဘာမွ် မျဖစ္လာႏိုင္ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္အက်ိဳးေပးရာ၌ ဆႏၵကိုလည္း အေၾကာင္းတစ္ရပ္အေနျဖင့္ လိုအပ္၏။ စိတ္သည္ သမ၀ါယိကကာရဏ မည္၏။ သမ၀ါယိကကာရဏဟူသည္မွာ ပံုစံအေၾကာင္း ျဖစ္၏။ စားပြဲလုပ္ရာ၌ စားပြဲပံုစံရွိပါမွ စားပြဲကိုလုပ္၍ ရ၏။ ထို႔အတူ အက်ိဳးတရားတစ္ခု ျဖစ္ေပၚေစရာ၌ အေၾကာင္းအေနျဖင့္ ပါ၀င္ရသည္ပင္ ျဖစ္၏။ ဤသည္မွာ ဒႆနက်မ္းမ်ား၌ ေဖာ္ျပၾကေသာ အဆိုအမိန္႔မ်ား ျဖစ္ေလ၏။” (ဘ၀အျမင္သစ္ - စာမ်က္ႏွာ ၁၂၄)

စင္စစ္ ဤအဆိုအမိန္႔မ်ားကား ဂရိအေတြးအေခၚဆရာ အရစၥတိုတယ္၏ Metaphysics က်မ္းမွ material cause, efficient cause, final cause, formal cause ဟူေသာ အေၾကာင္းတရားေလးပါးကို (http://plato.stanford.edu/entries/aristotle-causality/#FouCau) ျမန္မာမႈအေတြးအေခၚမွ ေ၀ါဟာရမ်ားႏွင့္ ႏွီးႏြယ္တင္ျပသြားျခင္း ျဖစ္သည္။ ေ၀ါဟာရအသစ္မ်ားသံုးသြားသည့္တိုင္ ခိုးလိုးခုလု ျဖစ္မေနပါ။ ဆရာဦးေ႐ႊေအာင္၏ အေတြးႏွင့္ အေရးကို သေဘာက်မိပါသည္။

Posted by sonata-cantata at 11:49 PM 2 comments Links to this post