ျပဳလုိေသးေသာ သုေတသန(၂)
မနက္က သူငယ္ခ်င္းအေဖ ဆုံးသြားတယ္လုိ႔ ၾကားရတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ေလးရက္ေလာက္က သူ႔အေဖ ေဆးရုံတက္ေနရတဲ့ အေၾကာင္းကုိ သူမဟုတ္တဲ့ အျခားသူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္က အေၾကာင္းၾကားတယ္။ အစာအိမ္ေသြးေၾကာ ေပါက္တယ္လုိ႔ ေျပာတယ္။
Esophageal varices က ေပါက္တာျဖစ္ဖုိ႔မ်ားတယ္လုိ႔ ကုိယ့္ဖာသာ ျပင္ေတြးလုိက္တယ္။ ေသြးအန္တာက မရပ္မနား အမ်ားအျပားလုိ႔ ဆုိတာကုိး။ အခုနေျပာတဲ့ Esophageal varices (ျမန္မာလုိ အစာေရျမိဳ ေသြးေၾကာထုံး) ေတြက ေသြးေၾကာေပါက္တာကုိ အရပ္ထဲမွာ အစာအိမ္ေသြးေၾကာေပါက္တယ္လုိ႔ပဲ ေျပာၾကတယ္။ သူက အျဖစ္မ်ားတယ္။ အသည္းေျခာက္လာရင္ ဒါမွမဟုတ္ အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္လာရင္ အစာေရျမိဳနဲ႔ အစာအိမ္အစပ္ၾကားက မျမင္ရတဲ့ ေသြးေၾကာ ေသးေသးေလးေတြက ေဖာင္းကားတင္းမာျပီး တီေကာင္သာသာ ျဖစ္လာတယ္။ ဒီေတာ့ေပါက္ဖုိ႔ အခြင့္အလန္းမ်ားတယ္။ အသည္းေျခာက္တာမ်ိဳး ျဖစ္တဲ့လူေတြဟာ က်န္တာေတြထက္ အဲဒီ ေနရာက ေသြးေၾကာေတြေပါက္လုိ႔ ေသဆုံးတဲ့လူမ်ားတယ္။
ဒါေပမဲ့အစာအိမ္အနာက တစ္ဆင့္ အစာအိမ္အေနာက္ဖက္က ေသြးေၾကာကုိ လႈိက္စားျပီး ေသြးေၾကာေပါက္တာလည္း ျဖစ္ႏုိင္ေသးတယ္။ ဒါကုိလည္း အစာအိမ္ေသြးေၾကာေပါက္တယ္လုိ႔ ေခၚၾကတာပဲ။ တူတာကေတာ့ မတူဘူး။ တျခားစီပဲ။
မနက္က သူငယ္ခ်င္းရဲ႔အေဖ ဆုံးသြားတယ္လုိ႔ ၾကားတာနဲ႔ စိတ္မေကာင္းတာနဲ႔အတူ ထုံးစံအတုိင္း အခ်က္အလက္ေတြ ျပန္ေမးေနမိတယ္။ ကရုဏာမရွိဘဲ ေမးေနတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ျဖစ္သင့္ျဖစ္ထုိက္တာေတြကုိ ကိုယ္ကသိထားရမွ ထပ္ဆင့္အၾကံေပးလု႔ိ ရမွာကုိး။ အေမးခံရတဲ့ သတင္းပုိ႔ေပးတဲ့ သူက အဲဒီဆုံးသြားတဲ့ ဦးေလးမွာ အသည္းေရာင္အသား၀ါ စီပုိးရွိတယ္ ေဒါက္တာခင္ေမာင္၀င္း နဲ႔ျပေနရတယ္ လုိ႔ ေျပာတယ္။ အသိမိတ္ေဆြေတြထဲက ဒီလုိနည္းနဲ႔ ဆုံးသြားတာကုိ ၾကားရတာ အခုႏွစ္အတြင္း ဒါကဒုတိယအၾကိမ္ပဲ။ ပထမတစ္ဦးက ရွစ္တန္းတုန္းက ဆရာမ တစ္ဦး။ သူလည္း စီပုိးရွိတယ္၊ လင္ဇီးဘာညာလည္း ေသာက္တယ္၊ ဆရာ၀န္လည္းျပတယ္၊ အစုံေပါ့၊ ေနာက္ေတာ့ အစာအိမ္ေသြးေၾကာေပါက္ျပီး ဆုံးသြားတယ္။
သူ႔ရဲ႔မိတ္ေဆြ ဆရာမတစ္ဦး (သူငယ္ခ်င္းေနာက္တစ္ဦးရဲ႔ အေဒၚ)မွာလည္း စီပုိးရွိေနတယ္လုိ႔ ဆုိတယ္။ ဒါနဲ႔ သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦးရဲ႔ အဘြားမွာ အသည္းကင္ဆာ နဲ႔ဆုံးသြားတယ္ ဆုိတာကုိ သတိရေနတယ္။ အဲဒီအဘြားလည္း စီပုိးပဲ။ သူငယ္ခ်င္းရဲ႔ ေမာင္မွာလည္း စီပုိးရွိေနတယ္ ဆုိတယ္။
အဲဒါနဲ႔ ရူပေဗဒဘြဲ႔ရ၊ ဂ်ီတီအုိင္ နည္းနည္းတက္ဖူးျပီး၊ သေဘာၤသားလုပ္ေနတဲ့ ညီအစ္ကုိလုိေကာင္ ျမိဳ႔ျပန္သြားတယ္ ၾကားေတာ့ လွမ္းေမးလုိက္တယ္။ "ငါတုိ႔ျမိဳ႔က စီပုိးနဲ႔ဘီပုိးရွိတဲ့လူ ေတာ္ေတာ္မ်ားေနတယ္၊ မင္းသိသေလာက္ ေျပာစမ္းပါ"လုိ႔ဆုိေတာ့ "ေအးကြ ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ေတာင္ ရွိမယ္ ထင္တယ္" ဟုိလူေတြ ဒီလူေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔ ေျပာျပတယ္။၄၀% ဆုိတာကေတာ့ မ်ားလြန္းတယ္၊ မျဖစ္ႏုိင္ပါဘူး။ ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္းဆုိတာ လူဆယ္ေယာက္ထုိင္ေနရင္ လူေလးေယာက္က စီသု႔ိမဟုတ္ဘီ ပုိးရွိရမွာကုိး။ ဒါက (ဆရာ)ေမ့ေဆးစုိးျမင့္ ေရးတဲ့ "အာဖရိကေရာက္ ျမန္မာတစ္ေယာက္"စာအုပ္ထဲကလုိ နမီးဘီးယားမွာ HIV ပုိး ၃၀ ရာခုိင္ႏႈန္းရွိတာနဲ႔ သြားတူေနတယ္။ လူဆယ္ေယာက္ထုိင္ေနရင္ သုံးေယာက္မွာ HIV ပုိးရွိတယ္လုိ႔ သူေရးဖူးတယ္။ ေနာက္ေတာ့ အဲဒီမွာ HIV ပုိးရွိတာဟာ မဆန္းေတာ့ဘူးတဲ့။ ပုိးရွိသူကုိလည္း အိမ္ေထာင္ျပဳၾက လက္ထပ္ၾကတာပဲတဲ့။
၄၀ % ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္မွာ ျဖစ္ေပမဲ့ စီပုိးနဲ႔ဘီပုိးရွိေနတဲ့သူ ေတာ္ေတာ္မ်ားတာကေတာ့ အေသအခ်ာပဲ။ ျမိဳ႔က အရင္က ခဏခဏ ေရၾကီးတတ္ေတာ့ ေရေၾကာင့္ကူးတာနဲ႔ တူတယ္လုိ႔ သူငယ္ခ်င္းက လုပ္ေသးတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ပိတ္ေဟာက္လုိက္ရတယ္။ ဘီပုိးနဲ႔စီပုိးဟာ ေရက မကူးတတ္တာကုိ မသိဘဲ B.Sc ဘြဲ႔ကုိ ယူခဲ့ေသးတယ္လုိ႔။ (ဘာရယ္မဟုတ္ပါဘူး စိတ္ထဲထိထိခုိက္ခုိက္ စြဲသြားေအာင္ ႏွိမ္လုိက္တာပါ။)
ေသြးကပဲ ကူးတာမ်ားပါတယ္။ လိင္ကတစ္ဆင့္ ကူးရေအာင္ကလည္း ဆရာမ ႏွစ္ေယာက္လုံးက အပ်ိဳၾကီးေတြ။ အခုဆုံးသြားတဲ့ သူငယ္ခ်င္းရဲ႔ အေဖကလည္း လိင္ကတစ္ဆင့္ကူးေလာက္တဲ့ လူလည္း မဟုတ္ဘူး။ မူးယစ္ေဆး အေၾကာထဲ သြင္းရေလာက္ေအာင္လည္း ျမိဳ႔ကလူေတြက ဒီေလာက္ခက္ခက္ခဲခဲ ေဆးရွာတာ၊ ေဆးသြင္းတာ မလုပ္တတ္ဘူး။ နယ္စပ္မွာလုိ ဒီဘက္က မလြယ္ဘူးေလ။ လြယ္တဲ့ျမိဳ႔ကုိ တကူးတကသြားျပီး လူအေတာ္မ်ားမ်ား မူးယစ္ေဆးသုံးစြဲေနတယ္လုိ႔ ယူဆရင္ေတာ့ မေျပာတတ္ဘူး။ ဒီေတာ့ ဘီပုိးဆုိရင္ေတာ့ ေရေသာက္တဲ့အခါမွာ ဖန္ခြက္တစ္ခုတည္း သြားရည္က တစ္ဆင့္ကူးတာလည္း ျဖစ္ႏုိင္ေသးတယ္။ အိမ္သားအခ်င္းခ်င္း ကူးတာေတြေပါ့။ ဒါကေတာ့ ဒုတိယအဆင့္ကူးတာမ်ိဳး ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါလည္း ေသခ်ာတဲ့ ကူးစက္နည္းမဟုတ္ဘူး။ စီပုိးက တံေတြးကမွ မကူးတာ။ ေနာက္တစ္ခုကေမးစရာရွိတာက အိမ္သားအခ်င္းခ်င္း မဟုတ္ဘဲ အျပင္က ကုိယ့္အိမ္သားထဲကုိ ဘယ္လုိနည္းနဲ႔ကူးလာခဲ့သလဲ။ ဒီေလာက္မ်ားမ်ားနဲ႔ ထိထိေရာက္ေရာက္ ျပန္႔ပြားႏုိင္ေလာက္တဲ့ နည္းလမ္းကဘာလဲ။
ဘီကေတာ့ လိင္ကတစ္ဆင့္ ကူးတယ္။ စီပုိးက လိင္ကကူးတာ ရွိတယ္။ နည္းနည္းပါးပါးပဲ ကူးတဲ့လူရွိတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီေလာက္မ်ားျပားတဲ့ စီပုိး ကူးစက္ခံရသူနဲ႔႔ ဒီ၀န္ေဆာင္မႈကုိ အသုံးခ်တဲ့လူေတြထဲမွာ အပ်ိဳၾကီးေတြေတာ့ မပါသင့္ဘူးလုိ႔ တြက္ဆထားတယ္။ သိပ္မျဖစ္ႏုိင္ဘူး။
ေသြးကကူးတာကေရာ။ အေသအခ်ာပဲ။ ေသြးက ကူးတာျဖစ္ဖုိ႔မ်ားပါတယ္။ ေသြးက ဘယ္ကေနဘယ္လုိ ဒီလူနာေတြဆီ ေရာက္လာရသလဲ။ မုတ္ဆိတ္ရိတ္တာတုိ႔ tattoo ထုိးတာတုိ႔မ်ားလား။ လုပ္ၾကံျပီး အေျဖထုတ္ရသလုိ ျဖစ္ေနတယ္။ မဟုတ္မွန္းက သိေနတယ္။
တစ္အိမ္တည္း အတူေနတဲ့ ညီအစ္ကုိ မုတ္ဆိတ္ရိတ္ဓားကုိ မွ်ေ၀သုံးစြဲတယ္ ဆုိတာမ်ိဳးကေတာ့ ဟုတ္ခ်င္ဟုတ္မယ္။ အျပင္က လူနဲ႔ မွ်သုံးခဲ့တာကေတာ့ ဟုတ္မယ္ မထင္ဘူး။ အရင္က ပြဲေစ်းတန္းမွာ တက္တူးထုိးေပးတာေတြရွိတာကုိ တရားခံရွာရမလုိျဖစ္ေနတယ္။
ေနာက္တစ္နည္းကေတာ့ ေသြးသြင္းတာနဲ႔ ေဆးထုိးအပ္အပါအ၀င္ ေဆးရုံပစၥည္းေတြကေန ကူးတာပါ။ ၁၉၉၀ မွာ ႏုိင္ငံတကာအေနနဲ႔ effective bloodscreening for virus ဗုိင္းရပ္စ္အတြက္ အလွဴခံထားတဲ့ေသြးေတြကုိ ထိထိေရာက္ေရာက္ စစ္ေဆးတဲ့နည္း ေပၚလာတဲ့ အတြက္ ေသြးသြင္းျပီးတဲ့ေနာက္ အသည္းေရာင္ပုိးကူးတာကုိ (၁၉၉၀မွ ၁၉၉၃အတြင္း) ၅%ႏႈန္းေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ခဲ့တယ္ လုိ႔ဆုိတယ္။ ဒါက သူမ်ားႏုိင္ငံက အေျခအေန။ တစ္ျမိဳ႔လုံးအတုိင္းအတာနဲ႔ ေသြးလည္း သိပ္သြင္းရတာမဟုတ္လုိ႔ တစ္ျမိဳ႔လုံးက လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား စီပုိးရွိေနဖုိ႔အထိေတာ့ ဒီအေျဖက သိပ္မေသခ်ာေသးပါဘူး။
အဲဒီမွာ တစ္ခုသြားသတိရတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေလးငါးတန္းေလာက္အထိ ေဆးထုိးခံရရင္ ေဆးထုိးျပြန္က ဖန္ျပြန္ၾကီးေတြ။ တစ္ခါထုိးျပီးရင္ ေရေႏြးနဲ႔ျပဳတ္ျပီး ထပ္ထပ္ျပီး ျပန္ျပန္သုံးတယ္။ ျမန္မာလူမ်ိဳးကလည္း အေအးမိႏွာေစးတာကအစ ေဆးထုိးဖုိ႔ပူဆာတတ္တာဆုိေတာ့ ဆရာ၀န္ပဲျဖစ္ျဖစ္ အပ္ပုန္းပဲျဖစ္ျဖစ္ လူနာကသာ အိမ္ၾကြပါလုိ႔ လာပင့္ရင္ ေဆးတစ္လုံးေလာက္ျဖစ္ျဖစ္ ထုိးပစ္ခဲ့တာပါပဲ။ ထုိးျပီးရင္ အိမ္က ေရေႏြးေလး တည္ထားတာရွိတယ္။ ဇလုံေလးတစ္ခုထဲကုိ ေရေႏြးထည့္ျပီး အဲဒီေဆးထုိးအပ္ေရာ ျပြန္ေရာထည့္ျပီး စိမ္လုိက္တယ္။ အဲဒါကုိ ျပဳတ္တယ္လုိ႔ ေျပာလုိက္တယ္။ ျပီးေတာ့ အဲဒီအပ္ကုိ ျပန္သုံးတယ္။
ဒီအေျခအေနက လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ့္ငါးႏွစ္၀န္းက်င္က မွတ္မိတဲ့ အပုိင္းအစေလးတစ္ခု။ အခုေခတ္မွာ ဘယ္လုိေတြ လုပ္ေနၾကသလဲေတာ့ မေျပာတတ္ဘူး။ လူထုၾကားထဲ ထဲထဲ၀င္၀င္ ဆင္းျပီး စပ္စုတဲ့လူမွ ပဲေျပာတတ္မယ္။ လီနင္ေမာ္စီတုန္း သမားေတြ ေလထြားထြားနဲ႔ ေျပာသလုိ ျပည္သူ႔အတြက္ဆရာ၀န္ ေပါ့ေလ။ အဲဒီလုိစပ္စုတဲ့လူမ်ိဳးရွိမွ ေကာင္းတာေတာ့ အမွန္ပဲ။ အခုေခတ္မွာ အေၾကာေဆးထုိးတာ ေခတ္စားေနတာေလာက္ေတာ့ သတိျပဳမိတယ္။ ဒါနဲ႔ပဲ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္တစ္စုက ေဆးထုိးခဲ့တာေတြက ဒီေခတ္မွာ စီပုိးအေနနဲ႔မ်ား လာဒုကၡေပးေနသလားလုိ႔ ဟိုက္ပုိသီးဆစ္ထုတ္မိတယ္။
တင္ပါးပဲျဖစ္ျဖစ္ လက္ကေသြးေၾကာထဲျဖစ္ျဖစ္ ေဆးထုိးအပ္တစ္ေခ်ာင္း၀င္သင့္တဲ့ အေျခအေနဟာ အင္မတန္နည္းပါးပါတယ္။ ဆုိလုိတာက မ၀င္သင့္ဘဲ စိတ္ခ်မ္းသာေအာင္ placebo အေနနဲ႔ အပ္နဲ႔ထုိးခဲ့တာေတြက ဒုကၡေပးေနတယ္နဲ႔ တူပါတယ္။
ေလာေလာဆယ္ေတာ့့ လြန္ခဲ့တဲ့ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုႏွစ္ခုက ေဆးထုိးအပ္ေတြ မသန္႔ခဲ့လုိ႔မ်ား ဒီပုိးေတြပ်ံ့ႏွံ့ေနသလားလုိ႔ သံသယျဖစ္ပါတယ္။ သုေတသန လုပ္သင့္ပါတယ္။ ရမ္းေျပာဖုိ႔ မသင့္ေပမဲ့ ဟုိက္ပုိသီးဆစ္လုိ႔ပဲ သေဘာထားေပးပါ။ ၁၉၉၀ ေနာက္ပုိင္းေမြးတဲ့ကေလးေတြမွာ စီပုိးဘီပုိးျဖစ္တာ နည္းမယ္ထင္ပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႔ေျပာသလုိ အမ်ားသုံးေရကုိ ဓာတ္ခြဲၾကည့္ျပီး Arsenic မ်ားတယ္ဆုိတာတုိ႔ ေရခဏခဏၾကီးလုိ႔ အသည္းေရာင္တယ္ဆုိတာတုိ႔ နဲ႔ေလွ်ာခ်လုိက္တာကေတာ့ ဘီနဲ႔စီအတြက္ ေတာ္ေတာ္ ရယ္စရာေကာင္းတယ္။
တစ္ခါသုံးအပ္သုံးတဲ့ေခတ္မွာ ဆုိေပမဲ့ တရားမ၀င္ ခြဲစိတ္ျခင္းေတြ ရွိေသးတယ္။ သားေၾကာျဖတ္တာကအစ အိမ္မွာ ေယာက်ာ္းရဲ႔ သုက္ေၾကာကုိ ျဖတ္တာမ်ိဳး ျမင္ဖူးပါတယ္။ အဲဒီကိရိယာေတြကုိ ဘာလုပ္သလဲ။ ေရေႏြးနဲ႔စိမ္ပါတယ္။ ေတာသာသာ ျမိဳ႔မွာက သာမန္ေဆးခန္းေတြမွာက ေရေႏြးနဲ႔ျပဳတ္တာပဲ တတ္ႏုိင္မွာပဲ။ ဒါေပမဲ့ ျပဳတ္ဖုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ စိမ္တာနဲ႔ ျပဳတ္တာက လုံး၀မတူတာကုိ မသိတာက အခက္ၾကီး ခက္တယ္။
ေဆးရုံၾကီးမွာေတာင္ autoclave နဲ႔ေပါင္းထားတဲ့ဟာေတြကုိ အေသးစားခြဲစိတ္မႈေတြမွာ သုံးမယ္မထင္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔လည္း မရွိတဲ့ေနရာမွာ အေသးစားခြဲစိတ္မႈဆုိရင္ ေရေႏြးနဲ႔ က်က်နန ျပဳတ္တယ္။ Oven ထဲ ထည့္ေပါင္းျပီး ကိရိယာေတြကုိ ျပန္သုံးရတာပါပဲ။ ဒါက က်က်နန ဆုိတဲ့ စကားလုံးကုိ သတိရရင္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ အခ်ိဳ႔က်ေတာ့ က်က်နနလုပ္တာ မရွိဘူး။ ျပီးျပီးေရာလုပ္ပစ္လုိက္တယ္။ ဂရုတစုိက္ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္မလုပ္ေတာ့ အႏၲရာယ္မ်ားပါတယ္။ ေတာဘက္က အခ်ိဳ႔ေသာအက်င့္ေတြက ေဆးပညာဘြဲ႔မရဘဲနဲ႔ လက္စြမ္းျပခ်င္တာရယ္ နာမည္ရခ်င္တာရယ္ေတြ ရွိေနတယ္။ ေဆးပညာဘြဲ႔ရတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြကေတာ့ ေတာဘက္မွာ အလုပ္မ၀င္ေတာ့ဘူး။ လခနည္းတာရယ္ အဆင့္အတန္း နိမ့္တာရယ္ေၾကာင့္။ ဒီေတာ့ က်က်နန မလုပ္တတ္တဲ့လူေတြက စြန္႔စားျပီး ေဆးကုေပးေနတာကုိ ေက်းဇူးတင္ရမလုိ ျဖစ္တယ္။
ဘီပုိးက ၈၀ ရာခုိင္နွဳန္းေလာက္ အလုိအေလ်ာက္ ေပ်ာက္ႏုိင္ေသးတယ္။ စီပုိးက်ေတာ့ ေသခ်ာေပါက္နီးပါးပဲ အသည္းကင္ဆာအထိ ဇာတ္ေျပာင္းသြားတယ္။ ကုလုိ႔ မရဘူးလားဆုိေတာ့ (ဆရာ)ေဒါက္တာခင္ေမာင္၀င္းတုိ႔ကေတာ့ ဒီပုိးနွစ္ခုလုံးကုိ interferon နဲ႔ ကုေနတယ္။ မေပ်ာက္ဘူးေတာ့မဟုတ္ဘူး။ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး အေျခအေနမတူေတာ့ ကုလုိ႔မရတဲ့ လူေတြလည္း ရွိတယ္။ ဒီပုိစ့္က အခ်က္အလက္ အစုံအလင္ေပးမဲ့ ပုိစ့္မဟုတ္ပါဘူး။ စဥ္းစားစရာေပးဖုိ႔ ကတမ္းကတမ္းေရးရတဲ့့ပုိစ့္ပါ။ သတိေပးခ်င္တာလည္း ပါပါတယ္။
နာမည္ေက်ာ္အင္တာဖရြန္နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ေတာ့ ေပ်ာက္ဖုိ႔ေသခ်ာသေလာက္ရွိမွ ကုခ်င္တယ္လုိ႔ ဆရာခင္ေမာင္၀င္းတုိ႔က ေျပာဖူးတယ္။ အခ်ိဳ႔လူနာေတြက်ေတာ့ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကုမယ္လုိ႔ လုပ္တာလည္း ရွိေတာ့ မလုိအပ္ဘဲ ေပးလုိက္ရတာေတြ ရွိျပီး အေသေစာကုန္ျပန္တယ္။ အသက္ရွည္သင့္သေလာက္ မရွည္ရတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ အတုိင္းအရွည္ကုိ မသိလုိ႔ပါပဲ။ မလုိအပ္ဘဲ ေဆးထုိးျခင္း ေဆးေသာက္ျခင္းမ်ားလုပ္ျခင္းနဲ႔ လုိအပ္ရဲ႔သားနဲ႔ ေဆးထုိးေဆးေသာက္ မလုပ္တာေၾကာင့္ အေသေစာရတယ္။
ခုနက ေတာင္ေတာင္အီအီေတြ ေရးထားတာက ျပဳလုိေသးတဲ့သုေတသန(၂)ပါ။ အၾကားအျမင္မ်ား၍ မဂၤလာရွိၾကေစကုန္သတည္း။
Esophageal varices က ေပါက္တာျဖစ္ဖုိ႔မ်ားတယ္လုိ႔ ကုိယ့္ဖာသာ ျပင္ေတြးလုိက္တယ္။ ေသြးအန္တာက မရပ္မနား အမ်ားအျပားလုိ႔ ဆုိတာကုိး။ အခုနေျပာတဲ့ Esophageal varices (ျမန္မာလုိ အစာေရျမိဳ ေသြးေၾကာထုံး) ေတြက ေသြးေၾကာေပါက္တာကုိ အရပ္ထဲမွာ အစာအိမ္ေသြးေၾကာေပါက္တယ္လုိ႔ပဲ ေျပာၾကတယ္။ သူက အျဖစ္မ်ားတယ္။ အသည္းေျခာက္လာရင္ ဒါမွမဟုတ္ အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္လာရင္ အစာေရျမိဳနဲ႔ အစာအိမ္အစပ္ၾကားက မျမင္ရတဲ့ ေသြးေၾကာ ေသးေသးေလးေတြက ေဖာင္းကားတင္းမာျပီး တီေကာင္သာသာ ျဖစ္လာတယ္။ ဒီေတာ့ေပါက္ဖုိ႔ အခြင့္အလန္းမ်ားတယ္။ အသည္းေျခာက္တာမ်ိဳး ျဖစ္တဲ့လူေတြဟာ က်န္တာေတြထက္ အဲဒီ ေနရာက ေသြးေၾကာေတြေပါက္လုိ႔ ေသဆုံးတဲ့လူမ်ားတယ္။
ဒါေပမဲ့အစာအိမ္အနာက တစ္ဆင့္ အစာအိမ္အေနာက္ဖက္က ေသြးေၾကာကုိ လႈိက္စားျပီး ေသြးေၾကာေပါက္တာလည္း ျဖစ္ႏုိင္ေသးတယ္။ ဒါကုိလည္း အစာအိမ္ေသြးေၾကာေပါက္တယ္လုိ႔ ေခၚၾကတာပဲ။ တူတာကေတာ့ မတူဘူး။ တျခားစီပဲ။
မနက္က သူငယ္ခ်င္းရဲ႔အေဖ ဆုံးသြားတယ္လုိ႔ ၾကားတာနဲ႔ စိတ္မေကာင္းတာနဲ႔အတူ ထုံးစံအတုိင္း အခ်က္အလက္ေတြ ျပန္ေမးေနမိတယ္။ ကရုဏာမရွိဘဲ ေမးေနတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ျဖစ္သင့္ျဖစ္ထုိက္တာေတြကုိ ကိုယ္ကသိထားရမွ ထပ္ဆင့္အၾကံေပးလု႔ိ ရမွာကုိး။ အေမးခံရတဲ့ သတင္းပုိ႔ေပးတဲ့ သူက အဲဒီဆုံးသြားတဲ့ ဦးေလးမွာ အသည္းေရာင္အသား၀ါ စီပုိးရွိတယ္ ေဒါက္တာခင္ေမာင္၀င္း နဲ႔ျပေနရတယ္ လုိ႔ ေျပာတယ္။ အသိမိတ္ေဆြေတြထဲက ဒီလုိနည္းနဲ႔ ဆုံးသြားတာကုိ ၾကားရတာ အခုႏွစ္အတြင္း ဒါကဒုတိယအၾကိမ္ပဲ။ ပထမတစ္ဦးက ရွစ္တန္းတုန္းက ဆရာမ တစ္ဦး။ သူလည္း စီပုိးရွိတယ္၊ လင္ဇီးဘာညာလည္း ေသာက္တယ္၊ ဆရာ၀န္လည္းျပတယ္၊ အစုံေပါ့၊ ေနာက္ေတာ့ အစာအိမ္ေသြးေၾကာေပါက္ျပီး ဆုံးသြားတယ္။
သူ႔ရဲ႔မိတ္ေဆြ ဆရာမတစ္ဦး (သူငယ္ခ်င္းေနာက္တစ္ဦးရဲ႔ အေဒၚ)မွာလည္း စီပုိးရွိေနတယ္လုိ႔ ဆုိတယ္။ ဒါနဲ႔ သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦးရဲ႔ အဘြားမွာ အသည္းကင္ဆာ နဲ႔ဆုံးသြားတယ္ ဆုိတာကုိ သတိရေနတယ္။ အဲဒီအဘြားလည္း စီပုိးပဲ။ သူငယ္ခ်င္းရဲ႔ ေမာင္မွာလည္း စီပုိးရွိေနတယ္ ဆုိတယ္။
အဲဒါနဲ႔ ရူပေဗဒဘြဲ႔ရ၊ ဂ်ီတီအုိင္ နည္းနည္းတက္ဖူးျပီး၊ သေဘာၤသားလုပ္ေနတဲ့ ညီအစ္ကုိလုိေကာင္ ျမိဳ႔ျပန္သြားတယ္ ၾကားေတာ့ လွမ္းေမးလုိက္တယ္။ "ငါတုိ႔ျမိဳ႔က စီပုိးနဲ႔ဘီပုိးရွိတဲ့လူ ေတာ္ေတာ္မ်ားေနတယ္၊ မင္းသိသေလာက္ ေျပာစမ္းပါ"လုိ႔ဆုိေတာ့ "ေအးကြ ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ေတာင္ ရွိမယ္ ထင္တယ္" ဟုိလူေတြ ဒီလူေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔ ေျပာျပတယ္။၄၀% ဆုိတာကေတာ့ မ်ားလြန္းတယ္၊ မျဖစ္ႏုိင္ပါဘူး။ ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္းဆုိတာ လူဆယ္ေယာက္ထုိင္ေနရင္ လူေလးေယာက္က စီသု႔ိမဟုတ္ဘီ ပုိးရွိရမွာကုိး။ ဒါက (ဆရာ)ေမ့ေဆးစုိးျမင့္ ေရးတဲ့ "အာဖရိကေရာက္ ျမန္မာတစ္ေယာက္"စာအုပ္ထဲကလုိ နမီးဘီးယားမွာ HIV ပုိး ၃၀ ရာခုိင္ႏႈန္းရွိတာနဲ႔ သြားတူေနတယ္။ လူဆယ္ေယာက္ထုိင္ေနရင္ သုံးေယာက္မွာ HIV ပုိးရွိတယ္လုိ႔ သူေရးဖူးတယ္။ ေနာက္ေတာ့ အဲဒီမွာ HIV ပုိးရွိတာဟာ မဆန္းေတာ့ဘူးတဲ့။ ပုိးရွိသူကုိလည္း အိမ္ေထာင္ျပဳၾက လက္ထပ္ၾကတာပဲတဲ့။
၄၀ % ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္မွာ ျဖစ္ေပမဲ့ စီပုိးနဲ႔ဘီပုိးရွိေနတဲ့သူ ေတာ္ေတာ္မ်ားတာကေတာ့ အေသအခ်ာပဲ။ ျမိဳ႔က အရင္က ခဏခဏ ေရၾကီးတတ္ေတာ့ ေရေၾကာင့္ကူးတာနဲ႔ တူတယ္လုိ႔ သူငယ္ခ်င္းက လုပ္ေသးတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ပိတ္ေဟာက္လုိက္ရတယ္။ ဘီပုိးနဲ႔စီပုိးဟာ ေရက မကူးတတ္တာကုိ မသိဘဲ B.Sc ဘြဲ႔ကုိ ယူခဲ့ေသးတယ္လုိ႔။ (ဘာရယ္မဟုတ္ပါဘူး စိတ္ထဲထိထိခုိက္ခုိက္ စြဲသြားေအာင္ ႏွိမ္လုိက္တာပါ။)
ေသြးကပဲ ကူးတာမ်ားပါတယ္။ လိင္ကတစ္ဆင့္ ကူးရေအာင္ကလည္း ဆရာမ ႏွစ္ေယာက္လုံးက အပ်ိဳၾကီးေတြ။ အခုဆုံးသြားတဲ့ သူငယ္ခ်င္းရဲ႔ အေဖကလည္း လိင္ကတစ္ဆင့္ကူးေလာက္တဲ့ လူလည္း မဟုတ္ဘူး။ မူးယစ္ေဆး အေၾကာထဲ သြင္းရေလာက္ေအာင္လည္း ျမိဳ႔ကလူေတြက ဒီေလာက္ခက္ခက္ခဲခဲ ေဆးရွာတာ၊ ေဆးသြင္းတာ မလုပ္တတ္ဘူး။ နယ္စပ္မွာလုိ ဒီဘက္က မလြယ္ဘူးေလ။ လြယ္တဲ့ျမိဳ႔ကုိ တကူးတကသြားျပီး လူအေတာ္မ်ားမ်ား မူးယစ္ေဆးသုံးစြဲေနတယ္လုိ႔ ယူဆရင္ေတာ့ မေျပာတတ္ဘူး။ ဒီေတာ့ ဘီပုိးဆုိရင္ေတာ့ ေရေသာက္တဲ့အခါမွာ ဖန္ခြက္တစ္ခုတည္း သြားရည္က တစ္ဆင့္ကူးတာလည္း ျဖစ္ႏုိင္ေသးတယ္။ အိမ္သားအခ်င္းခ်င္း ကူးတာေတြေပါ့။ ဒါကေတာ့ ဒုတိယအဆင့္ကူးတာမ်ိဳး ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါလည္း ေသခ်ာတဲ့ ကူးစက္နည္းမဟုတ္ဘူး။ စီပုိးက တံေတြးကမွ မကူးတာ။ ေနာက္တစ္ခုကေမးစရာရွိတာက အိမ္သားအခ်င္းခ်င္း မဟုတ္ဘဲ အျပင္က ကုိယ့္အိမ္သားထဲကုိ ဘယ္လုိနည္းနဲ႔ကူးလာခဲ့သလဲ။ ဒီေလာက္မ်ားမ်ားနဲ႔ ထိထိေရာက္ေရာက္ ျပန္႔ပြားႏုိင္ေလာက္တဲ့ နည္းလမ္းကဘာလဲ။
ဘီကေတာ့ လိင္ကတစ္ဆင့္ ကူးတယ္။ စီပုိးက လိင္ကကူးတာ ရွိတယ္။ နည္းနည္းပါးပါးပဲ ကူးတဲ့လူရွိတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီေလာက္မ်ားျပားတဲ့ စီပုိး ကူးစက္ခံရသူနဲ႔႔ ဒီ၀န္ေဆာင္မႈကုိ အသုံးခ်တဲ့လူေတြထဲမွာ အပ်ိဳၾကီးေတြေတာ့ မပါသင့္ဘူးလုိ႔ တြက္ဆထားတယ္။ သိပ္မျဖစ္ႏုိင္ဘူး။
ေသြးကကူးတာကေရာ။ အေသအခ်ာပဲ။ ေသြးက ကူးတာျဖစ္ဖုိ႔မ်ားပါတယ္။ ေသြးက ဘယ္ကေနဘယ္လုိ ဒီလူနာေတြဆီ ေရာက္လာရသလဲ။ မုတ္ဆိတ္ရိတ္တာတုိ႔ tattoo ထုိးတာတုိ႔မ်ားလား။ လုပ္ၾကံျပီး အေျဖထုတ္ရသလုိ ျဖစ္ေနတယ္။ မဟုတ္မွန္းက သိေနတယ္။
တစ္အိမ္တည္း အတူေနတဲ့ ညီအစ္ကုိ မုတ္ဆိတ္ရိတ္ဓားကုိ မွ်ေ၀သုံးစြဲတယ္ ဆုိတာမ်ိဳးကေတာ့ ဟုတ္ခ်င္ဟုတ္မယ္။ အျပင္က လူနဲ႔ မွ်သုံးခဲ့တာကေတာ့ ဟုတ္မယ္ မထင္ဘူး။ အရင္က ပြဲေစ်းတန္းမွာ တက္တူးထုိးေပးတာေတြရွိတာကုိ တရားခံရွာရမလုိျဖစ္ေနတယ္။
ေနာက္တစ္နည္းကေတာ့ ေသြးသြင္းတာနဲ႔ ေဆးထုိးအပ္အပါအ၀င္ ေဆးရုံပစၥည္းေတြကေန ကူးတာပါ။ ၁၉၉၀ မွာ ႏုိင္ငံတကာအေနနဲ႔ effective bloodscreening for virus ဗုိင္းရပ္စ္အတြက္ အလွဴခံထားတဲ့ေသြးေတြကုိ ထိထိေရာက္ေရာက္ စစ္ေဆးတဲ့နည္း ေပၚလာတဲ့ အတြက္ ေသြးသြင္းျပီးတဲ့ေနာက္ အသည္းေရာင္ပုိးကူးတာကုိ (၁၉၉၀မွ ၁၉၉၃အတြင္း) ၅%ႏႈန္းေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ခဲ့တယ္ လုိ႔ဆုိတယ္။ ဒါက သူမ်ားႏုိင္ငံက အေျခအေန။ တစ္ျမိဳ႔လုံးအတုိင္းအတာနဲ႔ ေသြးလည္း သိပ္သြင္းရတာမဟုတ္လုိ႔ တစ္ျမိဳ႔လုံးက လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား စီပုိးရွိေနဖုိ႔အထိေတာ့ ဒီအေျဖက သိပ္မေသခ်ာေသးပါဘူး။
အဲဒီမွာ တစ္ခုသြားသတိရတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေလးငါးတန္းေလာက္အထိ ေဆးထုိးခံရရင္ ေဆးထုိးျပြန္က ဖန္ျပြန္ၾကီးေတြ။ တစ္ခါထုိးျပီးရင္ ေရေႏြးနဲ႔ျပဳတ္ျပီး ထပ္ထပ္ျပီး ျပန္ျပန္သုံးတယ္။ ျမန္မာလူမ်ိဳးကလည္း အေအးမိႏွာေစးတာကအစ ေဆးထုိးဖုိ႔ပူဆာတတ္တာဆုိေတာ့ ဆရာ၀န္ပဲျဖစ္ျဖစ္ အပ္ပုန္းပဲျဖစ္ျဖစ္ လူနာကသာ အိမ္ၾကြပါလုိ႔ လာပင့္ရင္ ေဆးတစ္လုံးေလာက္ျဖစ္ျဖစ္ ထုိးပစ္ခဲ့တာပါပဲ။ ထုိးျပီးရင္ အိမ္က ေရေႏြးေလး တည္ထားတာရွိတယ္။ ဇလုံေလးတစ္ခုထဲကုိ ေရေႏြးထည့္ျပီး အဲဒီေဆးထုိးအပ္ေရာ ျပြန္ေရာထည့္ျပီး စိမ္လုိက္တယ္။ အဲဒါကုိ ျပဳတ္တယ္လုိ႔ ေျပာလုိက္တယ္။ ျပီးေတာ့ အဲဒီအပ္ကုိ ျပန္သုံးတယ္။
ဒီအေျခအေနက လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ့္ငါးႏွစ္၀န္းက်င္က မွတ္မိတဲ့ အပုိင္းအစေလးတစ္ခု။ အခုေခတ္မွာ ဘယ္လုိေတြ လုပ္ေနၾကသလဲေတာ့ မေျပာတတ္ဘူး။ လူထုၾကားထဲ ထဲထဲ၀င္၀င္ ဆင္းျပီး စပ္စုတဲ့လူမွ ပဲေျပာတတ္မယ္။ လီနင္ေမာ္စီတုန္း သမားေတြ ေလထြားထြားနဲ႔ ေျပာသလုိ ျပည္သူ႔အတြက္ဆရာ၀န္ ေပါ့ေလ။ အဲဒီလုိစပ္စုတဲ့လူမ်ိဳးရွိမွ ေကာင္းတာေတာ့ အမွန္ပဲ။ အခုေခတ္မွာ အေၾကာေဆးထုိးတာ ေခတ္စားေနတာေလာက္ေတာ့ သတိျပဳမိတယ္။ ဒါနဲ႔ပဲ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္တစ္စုက ေဆးထုိးခဲ့တာေတြက ဒီေခတ္မွာ စီပုိးအေနနဲ႔မ်ား လာဒုကၡေပးေနသလားလုိ႔ ဟိုက္ပုိသီးဆစ္ထုတ္မိတယ္။
တင္ပါးပဲျဖစ္ျဖစ္ လက္ကေသြးေၾကာထဲျဖစ္ျဖစ္ ေဆးထုိးအပ္တစ္ေခ်ာင္း၀င္သင့္တဲ့ အေျခအေနဟာ အင္မတန္နည္းပါးပါတယ္။ ဆုိလုိတာက မ၀င္သင့္ဘဲ စိတ္ခ်မ္းသာေအာင္ placebo အေနနဲ႔ အပ္နဲ႔ထုိးခဲ့တာေတြက ဒုကၡေပးေနတယ္နဲ႔ တူပါတယ္။
ေလာေလာဆယ္ေတာ့့ လြန္ခဲ့တဲ့ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုႏွစ္ခုက ေဆးထုိးအပ္ေတြ မသန္႔ခဲ့လုိ႔မ်ား ဒီပုိးေတြပ်ံ့ႏွံ့ေနသလားလုိ႔ သံသယျဖစ္ပါတယ္။ သုေတသန လုပ္သင့္ပါတယ္။ ရမ္းေျပာဖုိ႔ မသင့္ေပမဲ့ ဟုိက္ပုိသီးဆစ္လုိ႔ပဲ သေဘာထားေပးပါ။ ၁၉၉၀ ေနာက္ပုိင္းေမြးတဲ့ကေလးေတြမွာ စီပုိးဘီပုိးျဖစ္တာ နည္းမယ္ထင္ပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႔ေျပာသလုိ အမ်ားသုံးေရကုိ ဓာတ္ခြဲၾကည့္ျပီး Arsenic မ်ားတယ္ဆုိတာတုိ႔ ေရခဏခဏၾကီးလုိ႔ အသည္းေရာင္တယ္ဆုိတာတုိ႔ နဲ႔ေလွ်ာခ်လုိက္တာကေတာ့ ဘီနဲ႔စီအတြက္ ေတာ္ေတာ္ ရယ္စရာေကာင္းတယ္။
တစ္ခါသုံးအပ္သုံးတဲ့ေခတ္မွာ ဆုိေပမဲ့ တရားမ၀င္ ခြဲစိတ္ျခင္းေတြ ရွိေသးတယ္။ သားေၾကာျဖတ္တာကအစ အိမ္မွာ ေယာက်ာ္းရဲ႔ သုက္ေၾကာကုိ ျဖတ္တာမ်ိဳး ျမင္ဖူးပါတယ္။ အဲဒီကိရိယာေတြကုိ ဘာလုပ္သလဲ။ ေရေႏြးနဲ႔စိမ္ပါတယ္။ ေတာသာသာ ျမိဳ႔မွာက သာမန္ေဆးခန္းေတြမွာက ေရေႏြးနဲ႔ျပဳတ္တာပဲ တတ္ႏုိင္မွာပဲ။ ဒါေပမဲ့ ျပဳတ္ဖုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ စိမ္တာနဲ႔ ျပဳတ္တာက လုံး၀မတူတာကုိ မသိတာက အခက္ၾကီး ခက္တယ္။
ေဆးရုံၾကီးမွာေတာင္ autoclave နဲ႔ေပါင္းထားတဲ့ဟာေတြကုိ အေသးစားခြဲစိတ္မႈေတြမွာ သုံးမယ္မထင္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔လည္း မရွိတဲ့ေနရာမွာ အေသးစားခြဲစိတ္မႈဆုိရင္ ေရေႏြးနဲ႔ က်က်နန ျပဳတ္တယ္။ Oven ထဲ ထည့္ေပါင္းျပီး ကိရိယာေတြကုိ ျပန္သုံးရတာပါပဲ။ ဒါက က်က်နန ဆုိတဲ့ စကားလုံးကုိ သတိရရင္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ အခ်ိဳ႔က်ေတာ့ က်က်နနလုပ္တာ မရွိဘူး။ ျပီးျပီးေရာလုပ္ပစ္လုိက္တယ္။ ဂရုတစုိက္ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္မလုပ္ေတာ့ အႏၲရာယ္မ်ားပါတယ္။ ေတာဘက္က အခ်ိဳ႔ေသာအက်င့္ေတြက ေဆးပညာဘြဲ႔မရဘဲနဲ႔ လက္စြမ္းျပခ်င္တာရယ္ နာမည္ရခ်င္တာရယ္ေတြ ရွိေနတယ္။ ေဆးပညာဘြဲ႔ရတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြကေတာ့ ေတာဘက္မွာ အလုပ္မ၀င္ေတာ့ဘူး။ လခနည္းတာရယ္ အဆင့္အတန္း နိမ့္တာရယ္ေၾကာင့္။ ဒီေတာ့ က်က်နန မလုပ္တတ္တဲ့လူေတြက စြန္႔စားျပီး ေဆးကုေပးေနတာကုိ ေက်းဇူးတင္ရမလုိ ျဖစ္တယ္။
ဘီပုိးက ၈၀ ရာခုိင္နွဳန္းေလာက္ အလုိအေလ်ာက္ ေပ်ာက္ႏုိင္ေသးတယ္။ စီပုိးက်ေတာ့ ေသခ်ာေပါက္နီးပါးပဲ အသည္းကင္ဆာအထိ ဇာတ္ေျပာင္းသြားတယ္။ ကုလုိ႔ မရဘူးလားဆုိေတာ့ (ဆရာ)ေဒါက္တာခင္ေမာင္၀င္းတုိ႔ကေတာ့ ဒီပုိးနွစ္ခုလုံးကုိ interferon နဲ႔ ကုေနတယ္။ မေပ်ာက္ဘူးေတာ့မဟုတ္ဘူး။ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး အေျခအေနမတူေတာ့ ကုလုိ႔မရတဲ့ လူေတြလည္း ရွိတယ္။ ဒီပုိစ့္က အခ်က္အလက္ အစုံအလင္ေပးမဲ့ ပုိစ့္မဟုတ္ပါဘူး။ စဥ္းစားစရာေပးဖုိ႔ ကတမ္းကတမ္းေရးရတဲ့့ပုိစ့္ပါ။ သတိေပးခ်င္တာလည္း ပါပါတယ္။
နာမည္ေက်ာ္အင္တာဖရြန္နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ေတာ့ ေပ်ာက္ဖုိ႔ေသခ်ာသေလာက္ရွိမွ ကုခ်င္တယ္လုိ႔ ဆရာခင္ေမာင္၀င္းတုိ႔က ေျပာဖူးတယ္။ အခ်ိဳ႔လူနာေတြက်ေတာ့ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကုမယ္လုိ႔ လုပ္တာလည္း ရွိေတာ့ မလုိအပ္ဘဲ ေပးလုိက္ရတာေတြ ရွိျပီး အေသေစာကုန္ျပန္တယ္။ အသက္ရွည္သင့္သေလာက္ မရွည္ရတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ အတုိင္းအရွည္ကုိ မသိလုိ႔ပါပဲ။ မလုိအပ္ဘဲ ေဆးထုိးျခင္း ေဆးေသာက္ျခင္းမ်ားလုပ္ျခင္းနဲ႔ လုိအပ္ရဲ႔သားနဲ႔ ေဆးထုိးေဆးေသာက္ မလုပ္တာေၾကာင့္ အေသေစာရတယ္။
ခုနက ေတာင္ေတာင္အီအီေတြ ေရးထားတာက ျပဳလုိေသးတဲ့သုေတသန(၂)ပါ။ အၾကားအျမင္မ်ား၍ မဂၤလာရွိၾကေစကုန္သတည္း။
0 comments:
Post a Comment