“ဘာရဒြာဇအႏြယ္ပုဏၰား…… အမ်က္ေဒါသကိုပယ္သတ္ရင္ ခ်မ္းသာစြာေနရတယ္၊ အမ်က္ေဒါသကို ပယ္သတ္ရင္ မစိုးရိမ္ရဘူး၊ အဆိပ္နဲ႔တူတဲ့ ဆင္းရဲဒုကၡရဲ႕ အေျခခံအေၾကာင္းအရင္းျဖစ္တဲ့ သူတစ္ပါးကို လက္စားေခ်ရမွေက်နပ္ႏွစ္သိမ့္ျခင္းအဆံုးရိွတဲ့ အမ်က္ေဒါသကို အျမစ္ျပတ္သုတ္သင္ ပယ္သတ္ျခင္းကို သူေတာ္သူျမတ္ေတြဟာ ႏွစ္သက္လိုလား ခ်ီးမြမ္းၾကတယ္” (ျမတ္ဗုဒၶ)

“စုႏၵ ေလာက၌ ရဟန္းေလးမ်ိဳးရိွေပ၏ အၾကင္သူသည္ ေတြးေတာယံုမွားျခင္းကို လြန္ေျမာက္ၿပီးျဖစ္၏၊ ရာဂစေသာ ဆူးးေျငာင့္တံသင္းမွ ကင္းၿပီးျဖစ္၏ ကိေလသာၿငိမ္းေအးမႈ၌ ေမြ႔ေလ်ာ္၏ မက္ေမာျခင္းမရိွ၊ နတ္ႏွင့္တကြေသာေလာကကို နိဗၺာန္သို႔ ပို႔ေဆာင္တက္၏ ထိုကဲ့သို႔ေသာသူကို မဂ္ခရီးျဖင့္ေအာင္ျမင္ေသာ ရဟန္းဟူ၍ဆိုအပ္၏။
ဤေလာက၌ အၾကင္သူသည္ ျမတ္ေသာနိဗၺာန္ကို ျမတ္ေသာနိဗၺာန္ဟု သိျမင္ၿပီး ထိုနိဗၺာန္ကို အျခားသူတို႔အား ေဟာၾကားတက္၏ ယံုမွားျခင္းကို ျဖတ္ေတာက္ၿပီး၍ ကိေလသာျမဴကင္းေသာ ထိုရဟန္းကို မဂ္ခရီးကို ညႊန္ျပတက္ေသာရဟန္းဟူ၍ဆိုအပ္၏။
အၾကင္သူသည္ သီလကိုေကာင္းစြာ ေစာင့္စည္းလ်က္ သတိရိွကာအျပစ္မရိွေသာ တရားတို႔ကို ပြားမ်ားမွီ၀ဲသည္ျဖစ္၍ နိဗၺာန္၏အေၾကာင္းေကာင္းေသာ မဂ္ခရီး၌ အသက္ရွင္ေန၏ ထိုသူကို မဂ္ခရီး၌ အသက္ရွင္ေနေသာ ရဟန္းဟူ၍ဆိုအပ္၏။
အၾကင္သူသည္ ေကာင္းေသာအက်င့္ရိွသူတို႔၏ အ၀တ္ကို၀တ္၍ ရဟန္းဘ၀သို႔သက္၀င္ၿပီး ဒါယကာတို႔၏ ၾကည္ညိဳမႈကို ဖ်က္စီးတက္၏ ကိုယ္ႏႈတ္ႏွလံုး ၾကမ္းတမ္း၏ ေစာင့္စည္းမႈမရိွ၊ လွည့္စားတက္၏၊ ေသးသိမ္ၿပိန္ဖ်င္းေသာ စကားကိုေျပာဆိုတက္၏ ရဟန္းတု ရဟန္းေယာင္အသြင္ျဖင့္ လွည့္လည္သြားလာတက္၏ ထိုသူကို မဂ္ခရီးကို ဖ်က္ဆီးတက္ေသာ ရဟန္းဟူ၍ ဆိုအပ္၏။” (ျမတ္ဗုဒၶ- စုႏၵသုတ္)

“ရဟန္းတို႔ ေမ့ေလ်ာ့ျခင္းသည္ ျမဴမႈန္ျဖစ္၏ ေမ့ေလ်ာ့ျခင္းေနာက္သို႔ လိုက္ပါျခင္း (၀ါ) ထပ္တလဲလဲ ေမ့ေလ်ာ့ျခင္းသည္လည္း ျမဴမႈန္ပင္ျဖစ္၏ ထို႔ေၾကာင့္ မေမ့မေလ်ာ့ေသာ သတိႏွင့္ အသိဥာဏ္ ၀ိဇၨာတို႔ျဖင့္ မိမိစိတ္၌ စူး၀င္ေနေသာ တဏွာရာဂျမွားကို ႏႈတ္ပစ္ၾကကုန္ေလာ့” (ျမတ္ဗုဒၶ)

“နတ္ခ်မ္းသာ၊ စ်ာန္သမာပတ္ခ်မ္းသာ နိဗၺာန္ခ်မ္းသာတို႔ကို မိဘလည္းမေပးႏိုင္၊ ေဆြမ်ိဳးေသာ္လည္း မေပးႏိုင္၊ ေကာင္းစြာေစာင့္ေရွာက္အပ္ေသာ စိတ္သည္သာလွ်င္ မိဘေဆြမ်ိဳးမ်ားထက္သာလြန္၍ ျမင့္ျမတ္ေအာင္ ျပဳေပးႏိုင္၏။” (ျမတ္ဗုဒၶ)

လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၌ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ ျပဳလုပ္ရာတြင္ ၀ိပႆနာသည္ႀကီးမားေသာ အေျခခံအုတ္ျမစ္ ျဖစ္ႏိုင္သည္၊ ေရာဂါေ၀ဒနာအားလံုး၏ အရင္းအျမစ္သည္ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္းျဖစ္ေနေသာ ခ်ိန္၍မရေသာ စိတ္ႏွလံုးျဖစ္သည္၊ ၀ိပႆနာသည္ စိတ္ႏွလံုးကို ခ်ိန္၍ရေအာင္ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာကို ေျဖာင့္တန္းေပးေပသည္။ (ရွရီပရဗီကာက်ႏၵရရွဟ္)

၀ိပႆနာသည္ စိတ္လႈပ္ရွားမႈမ်ားႏွင့္ စိတ္လႈပ္ရွားမႈမ်ား၏ အေၾကာင္းအရင္းကို ရွာေဖြေတြ႕ရိွရန္ ထိုစိတ္လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေစရန္ အေထာက္အကူျပဳေပးပါသည္၊ ၀ိပႆနာသည္ စိတ္ေအးခ်မ္းမႈ၊ စိတ္တေျပးညီရိွမႈကို ထိန္းသိမ္းႏိုင္ေစရန္ႏွင့္ ယင္းတို႔ကို မိမိပတ္၀န္းက်င္သို႔ ျဖာထြက္သြားေစရန္လည္း ပံ့ပိုးေပးပါသည္။ (ခရစ္ယာန္သီလရွင္-မာသာေမရီ)


ေရာဂါမွန္သမွ်သည္ အစပထမ စိတ္ႏွလံုးတြင္ အေျခတည္ၿပီးေနာက္က်မွ ကိုယ္ခႏၶာမွာ ျဖစ္ေပၚလာ၏ လူအမ်ားစုသည္ ေရာဂါမ်ား၏ အေျခခံသေဘာကို နားမလည္ၾကေပ။ ေရာဂါမ်ားကို ဖယ္ရွားပစ္ရန္သည္ ၀ိပႆနာ၏ ရည္မွန္းခ်က္မဟုတ္ေသာ္လည္း ၀ိပႆနာမ်ားမ်ား အားထုတ္ျခင္းျဖင့္ စိတ္ႏွလံုးအညစ္အေၾကးကင္းစင္လာၿပီး စိတ္ႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳး ကိုယ္ႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳး သူ႔အလိုလို ေပ်ာက္ကင္းသြားႏိုင္သည္။ (ေဒါက္တာစီဗြီ၊ဂ်ိဳဂီ)

ဗုဒၶဘာသာသည္ လူသားကို ကိုယ္ေျခေထာက္ေပၚတြင္ကိုယ္ ရပ္တည္ေစႏိုင္ၿပီး မိမိကိုယ္မိမိ ယံုၾကည္မႈႏွင့္ စြမ္းအားမ်ားကိုလည္း ႏိုးၾကားေစသည္။ (ဆရာေတာ္နာရဒေထရ)

ဗုဒၶသည္ ပရမတၳသစၥာကို သိရွိရံုသာမက နတ္လူတို႔ထက္ သာလြန္ျမင့္ျမတ္သည့္ပညာကလည္း အထင္အရွားရွိေပသည္။ ယင္းပညာသည္ အၾကည္လင္ဆံုးျဖစ္၍ ဒ႑ာရီဆန္ဆန္ဟန္ေဆာင္မႈ၊ ၀တ္စားဆင္ယင္မႈတို႔မွ ကင္းေတာ္မႈသည္။ သို႔ရာတြင္ဗုဒၶ၏အဆံုးအမကို လိုက္နာႏိုင္သူတစ္ေယာက္အဖို႔ ႏွစ္သက္ေက်နပ္ေစႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အေနအထားကို အပ္ႏွင္းသည္။ သို႔မွသာ မုခ်ဆတ္ဆတ္အေနျဖင့္ အသိပညာေပၚေပါက္လာၿပီး ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ယံုၾကည္မႈ ရရိွေပမည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဗုဒၶသည္ ယံုၾကည္ခ်က္တစ္စံုတစ္ရာမွ မေတာင္းခံဘဲ အသိပညာရရိွေရးကိုသာ အာမခံေပသည္။ (ေဂ်ာ့ဂ်္ဂရင္းမ္)

Religion must best correspond to the contemporary requirements of modern society.
ဘာသာတရားသည္ ေခတ္သစ္လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ ပစၥဳပန္ လိုအပ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ အေကာင္းဆံုး လိုက္ဖက္ညီညြတ္ရမည္။ (H.M.A de Silva)


ရဲႀကီး