ဒါနစစ္တမ္း
စြန္႔ႀကဲေပးကမ္းလွဴဒါန္းျခင္းကို ''ဒါန''ဟု ေခၚပါသည္။ ပါရမီ ၁ဝ-တြင္၄င္း၊ ပုညႀကိယာဝတၴဳ ၁ဝ-ပါးတြင္၄င္း၊ မင္းက်င့္တရား ၁ဝ-ပါးတြင္၄င္း၊ ဒါနပါဝင္လ်က္ရွိပါသည္။ ဘုရားအေလာင္း သုေမဓာ ရွင္ရေသ့သည္ ဘုရားျဖစ္ေၾကာင္း က်င့္စဥ္ေကာင္းတို႔ကို စူးစမ္းရွာေဖြရာတြင္ ပထမဆံုး ဒါနကို ေတြ႔ျမင္ ရေလသည္။ ထိုဒါနကို ေစတနာဒါန၊ ဝတၴဳဒါနဟု ၂-မ်ဳိး ခြဲႏို္င္သည္။
လွဴလိုေသာအခါ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေစတနာသည္ ''ပုဗၺေစတနာ''မည္၏။ လွဴေနေသာအခါ ျဖစ္ေပၚ လာေသာ ေစတနာသည္ ''မုၪၥေစတနာ''မည္၏။ လွဴၿပီးေသာအခါ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေစတနာသည္ ''အပရေစတနာ''မည္၏။ ပုဗၺ-မုၪၥ-အပရ ေစတနာ ၃-တန္ကို ''ေစတနာဒါန''ဟု ေခၚသည္။ ဆြမ္းသကၤန္း စေသာ လွဴဖြယ္ဝတၴဳ ပစၥည္းစံုတို႔ကိုကား 'ဝတၴဳဒါန' ဟုေခၚဆိုရသည္။ ေနာက္ဘဝသံသရာဝယ္ အက်ဳိးေပး ရာ၌ ဆြမ္းသကၤန္းစေသာ ဝတၴဳမ်ားက အက်ဳိးေပးၾကသည္မဟုတ္ပါ။ ဒါနျပဳသူ၏ သႏၲာန္၌ျဖစ္ေသာ ေစတနာဒါနမ်ားကသာ အက်ဳိးေပးၾကပါသည္။ လွဴဖြယ္ဝတၴဳ ဒါနစုကား ေစတနာထက္သန္ေစဖို႔ရာ အာ႐ုံမွ်သာျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လွဴဖြယ္ဝတၴဳက မြန္ျမတ္လွ်င္ ေစတနာလည္း မြန္မြန္ျမတ္ျမတ္ ျဖစ္တတ္ ေပသည္။
ထိုဒါနကိုပင္ ၃-မ်ဳိး ၃-စား ခြဲႏိုင္ပါသည္။ မိမိသံုးေသာ ပစၥည္းေလာက္ မေကာင္းေသာ အစားအဝတ္မ်ားကိုသာ လွဴလွ်င္ ဟီနဒါန (ယုတ္ညံ့ေသာအလွဴ)ျဖစ္သည္။ မိမိ သံုးစားေသာပစၥည္းႏွင့္ တန္းတူပစၥည္းကို လွဴလွ်င္ မဇၩိမဒါန (အလတ္စားအလွဴ) ျဖစ္ေပသည္။ မိမိ သံုးစားေသာ ပစၥည္းထက္ သာလြန္ေကာင္းျမတ္ေသာ ပစၥည္းတို႔ကို လွဴလွ်င္ကား ပဏီတဒါန (မြန္ျမတ္္ေသာအလွဴ) ျဖစ္ေပသည္။ တစ္ဖန္ ဟီနဒါနကိုပင္ ဒါသဒါန-ကြၽန္အေနမ်ဳိးျဖစ္ေသာ ေအာက္တန္းစားအလွဴဟု၄င္း၊ မဇၩိမဒါနကို သဟာယဒါန-မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္း အေနမ်ဳိး ျဖစ္ေသာ အလတ္တန္းစားအလွဴဟု၄င္း၊ ပဏီတဒါနကို သာမိဒါန-အရွင္သခင္မ်ဳိးျဖစ္ေသာ အထက္တန္းစား အလွဴဟု၄င္း ထပ္ဆင့္၍ခြဲျခားႏုိင္ေပသည္။
တစ္နည္းအားျဖင့္ဆိုေသာ္ အလွဴဒါနျပဳတုန္း၌ စိတ္ဆႏၵလံု႔လဝီရိယ သဒၶါတရားတို႔ညံ့လွ်င္ ဟီနဒါန ျဖစ္သည္။ စိတ္ဆႏၵလံု႔လ ဝီရိယ သဒၶါတရားတို႔ မွန္မွန္သာရွိလွ်င္ မဇၩိမဒါနျဖစ္သည္။ စိတ္ဆႏၵလံု႔လ ဝီရိယ သဒၶါတရားတို႔ ထက္သန္လွ်င္ကား ပဏီတဒါနျဖစ္ပါသည္။ ဤတြင္ ကုသိုလ္ျပဳသူခ်င္း တူေသာ္လည္း စိတ္ဆႏၵလံု႔လ ဝီရိယ သဒၶါတရားတို႔ ထက္သန္မႈ၊ မသန္မႈ လုိက္၍ အက်ဳိးေပးရာ၌ ကြာဟခ်က္ ရွိႏုိင္ပံုမ်ား ကိုလည္း စဥ္းစားၾကည့္ႏုိင္ၾကပါသည္။ ဥပမာ- ဆရာတစ္ဦးတည္းက တစ္ႀကိမ္တည္း သင္ျပေပးေသာ တပည့္မ်ားပင္ တတ္သိပံုခ်င္း ျခားနားခ်က္ရွိေနသကဲ့သို႔ေပတည္း။
ဘုရားဒကာ ေက်ာင္းဒကာ အလွဴဒကာစေသာဂုဏ္၊ အင္မတန္ သူေတာ္ေကာင္းတာပဲစေသာ ခ်ီးမြမ္းမႈကို လိုလား၍ ျပဳေသာဒါနသည္ ဟီနဒါနတည္း။ ေနာင္သံသရာ၌ အက်ဳိးရ၊ မရကို ဂ႐ုမစိုက္ပဲ အက်ဳိးမရခ်င္ေနပါေစ၊ သူေတာ္ေကာင္း ပညာရွိဆိုတာ ေပးကမ္းခ်ီးေျမာက္ ႐ိုးထံုးစံတည္းဟု သေဘာထား လ်က္ သူတစ္ပါး စားေစဝတ္ေစလိုေသာ ေစတနာသက္သက္ျဖင့္ ေပးလွဴစြန္႔ႀကဲျခင္းသည္ ပဏီတဒါန တည္း။ ယင္းသို႔ လွ်င္ ဒါနျပဳသူတို႔၏ ေစတနာထားပံု ရည္ရြယ္ခ်က္တို႔ကို လုိက္၍ အယုတ္အလတ္ အျမတ္အားျဖင့္ ဒါနသံုးမ်ဳိး ကြဲျပားႏုိင္ျပန္ေလသည္။
ထို႔ျပင္ ဘဝစည္းစိမ္ ခံစားလို၍ျပဳေသာ ဒါနသည္ ဟီနဒါနတည္း။ မိမိ၏ သံသရာဝဋ္ဒုကၡမွ လြတ္ေျမာက္ေရးကို လိုလား၍ (ဤဒါနသည္ မဂ္ဖိုလ္ နိိဗၺာန္ရဖို႔ ေရာက္ဖို႔ အေျခခံ ျဖစ္ပါေစဟု ဆုေတာင္း ၍) ျပဳေသာဒါနသည္ မဇၩိမဒါနတည္း။ သတၱဝါမ်ား၏ သံသရာလြတ္ေျမာက္ေရးကို ေျမႇာ္ေတြးလ်က္ ဘုရားအေလာင္းတို႔ ျဖည့္က်င့္အပ္ေသာ ဒါနပါရမီမ်ဳိးကား အျမတ္ဆံုုး ပဏီတဒါနျဖစ္သတည္း။ ဤကား တစ္မ်ဳိးထက္ တစ္မ်ဳိး စိတ္ထားတတ္၍ ျမတ္ပံု ျဖစ္ပါသည္။ အလွဴဒါနျပဳရာတြင္ ေစတနာသန္႔ရွင္းမွလည္း အက်ဳိးသန္႔ရွင္းႏိုင္ပါသည္။ ေစတနာမသန္႔ရွင္းလွ်င္ အက်ဳိးေပး မသန္႔ရွင္းႏုိင္ပါ။
မွန္ပါသည္။ ဂုဏ္ကို၄င္း၊ လာဘ္ကို၄င္း၊ ဘဝစည္းစိမ္ကို၄င္း လိုခ်င္ေတာင့္တ၍ စြန္႔ႀကဲေပးကမ္း လွဴဒါန္းလွ်င္ ေလာဘပါဝင္ေနေသာေၾကာင့္ မသန္႔ရွင္းေသာဒါနျဖစ္သည္။ ဤအလွဴႏွင့္စပ္၍ စိတ္ဆိုးျခင္း၊ ဝမ္းနည္းျခင္း၊ ႏွလံုးမသာယာျခင္းျဖစ္ရလွ်င္းလည္း ေဒါသ ေဒါမနႆတို႔ ပါဝင္ေနေသာေၾကာင့္ မသန္႔ရွင္းေသာ ဒါနသာ ျဖစ္ရေပမည္။ ထို႔ေၾကာင့့္ အလွဴဒါနျပဳရာတြင္ ေလာဘ ေဒါသ စေသာ အျပစ္အနာ အဆာတို႔မွ ကင္းေဝးေစလ်က္ အထက္တန္းက်ေသာအလွဴ မြန္ျမတ္ေသာအလွဴျဖစ္ေသာ ပဏီတဒါန ေျမာက္ရန္ အတြက္ ႀကိဳးပမ္းသင့္ၾကေပသည္။
ယခုကာလ၌ ဒါနသည္ သံသရာရွည္ေစသည္ဟု အယူသီးတတ္ၾကသည္။ သံသရာ အရွည္အတိုဝယ္ ဒါနကို ယိုးမယ္ဖြဲ႔ မေနသင့္ပါေခ်။ ဒါနျပဳရာတြင္ ျပဳသူတို႔၏ စိတ္မစင္ၾကယ္မႈေၾကာင့္သာ လူူတြင္ပါ၍ ႏြားက်ား ကုိက္ခံရသည္။ အမွန္မွာ ဒါနက သံသရာမရွည္ေစပါ၊ ဤဒါနေၾကာင့္ လူခ်မ္းသာ နတ္ခ်မ္းသာ ခံစားရေတာ့မည္ဟု ရည္႐ြယ္မႈ တဏွာေဇာက သံသရာေရယဥ္ေၾကာ၌ ေမ်ာေစျခင္းသာ ျဖစ္သည္။
’’သုမနာ, သဒၶါ၊ သီလ၊ ပုညအားျဖင့္ တူညီေသာ ပုဂၢိဳလ္ ၂-ဦးတြင္ ဒါနရွင္သည္ လူ၌ျဖစ္ေစ၊ နတ္၌ျဖစ္ေစ အသက္ရွည္ျခင္း၊ အဆင္းလွျခင္း၊ ခ်မ္းသာႀကီးျခင္း၊ ထင္ေပၚေက်ာ္ေဇာျခင္း၊ အစိုးတရရွိျခင္း အားျဖင့္ ဒါနမဲ့သူထက္ အၿမဲတန္း ထူးျခားသာလြန္ေပသည္။ သို႔ရာတြင္ အရဟတၱဖိုလ္ တရားထူးသို႔ ဆိုက္ထိရာ၌ကား အတူတူပင္တည္း’’ ဟု သုမနမင္းသမီးေလး၏ အေမးကို ဗုဒၶျမတ္စြာ ေျဖရွင္းမိန္႔ဟခ်က္ ရွိခဲ့ပါသည္။ (သုမနာသုတ္ ပၪၥကအဂၤုတၱိဳရ္) မိန္႔ၾကားခ်က္၌ ဒါနရွင္က အရဟတၱဖိုလ္တရားထူးရရာ (ကြၽတ္တန္းဝင္ရာ)၌ ေနာက္မက်ပံုကို စာ႐ႈတို႔ ေတြ႔ရွိ ရမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဒါနသည္ သံသရာကို မရွည္ေစဟု ဧဝကန္ မွတ္ယူရေပမည္။
ကုသိုလ္ျပဳစဥ္၌ လူခ်မ္းသာ နတ္ခ်မ္းသာကို ခံစားလို၍ျပဳေသာ ကုသိုလ္သည္ ဝ႗နိႆိတကုသိုလ္ မည္၏။ သံသရာဝဋ္မွ ကြၽတ္ဖို႔မေမွ်ာ္ သံသရာဝဋ္အတြင္း၌ ခံစားဖို႔သာေမွ်ာ္ေသာ ကုသိုလ္ကို ဆိုလိုပါ သည္။ နိဗၺာန္ကို ေမွ်ာ္မွန္းလ်က္ ျပဳအပ္ေသာ ကုသိုလ္သည္ ဝိဝ႗နိႆိတ ကုသိုလ္မည္၏။ ဤကုသိုလ္ ၂-မ်ဳိးတြင္ အလွဴဒါနျပဳရာတြင္ျဖစ္ေစ သီလစသည္ ေဆာက္တည္ရာတြင္ျဖစ္ေစ၊ ဝိဝ႗နိႆတမွန္လွ်င္ သံသရာမွ အျမန္လြတ္ေအာင္ပင္ ရည္ရြယ္ရင္းဆုကို ျပည့္ေစႏုိင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဒါနျပဳတိုင္းျပဳတိုင္း ဝိဝ႗နိႆိတဒါန မ်ဳိးျဖစ္ရန္ အေရးႀကီးလွေပသည္။
ဒါနႏွင့္ ပတ္သတ္၍ ေဆြးေႏြးတင္ျပဖြယ္ရာမ်ား ဒါန၏ အက်ိဳးေက်းဇူးတို႔ကို ဝတၴဳသာဓကမ်ားျဖင့္ ေဖၚျပရလွ်င္ကား ဆံုးႏုိင္ဖြယ္ရာ မရွိေခ်။ သို႔ေသာ္ ေဆာင္းပါးတိုေလးမွ်သာ ေနရာေပးႏုိင္ေသာ ဓမၼဗ်ဴဟာ တြင္ တိုတိုက်ဥ္းက်ဥ္းမွ်သာ ေဖာ္ျပလိုက္ရေပသည္။ တိရစၧာန္ေလး တစ္ေကာင္အား ဝဝ လင္လင္ရွိေအာင္ ထမင္းတစ္ထပ္ ေကြၽးေသာ ဒါနကေလးသည္ပင္ ဘဝေပါင္း တစ္ရာတိုင္တိုင္ -
(၁) အသက္ရွည္ျခင္း၊
(၂) အဆင္းလွျခင္း၊
(၃) ကိုယ္စိတ္ခ်မ္းသာျခင္း၊
(၄) ခြန္အားႀကီးျခင္း၊
(၅) ဥာဏ္ပညာႀကီးျခင္း၊
ဟူူေသာ အက်ိဳးငါးပါးကို ရရွိႏုိင္ေပသည္။ အျခားကုသိုလ္ေၾကာင့္ လူနတ္ျဖစ္ျခင္းပင္ တူေသာ္ လည္း အရာရာ ဒါနရွင္တို႔ကသာ သာလြန္ျမင့္ျမတ္ တတ္ၾကသည္။
' ''အခ်င္း - သီဟစစ္သူႀကီး ဒါနျပဳသူ၌ လက္ေတြ႔ ဒိ႒ရရွိႏိုင္ေသာ အက်ဳိး ၅-မ်ိဳးရွိသည္''။
(၁) ဒါနရွင္သည္ လူတိုင္း၏ ခ်စ္ခင္ေလးစားမႈကို ခံယူရသည္။
(၂) ဒါနရွင္အိမ္သို႔ သူေတာ္စင္မ်ား အၿမဲၾကြေရာက္ ခ်ီးေျမာက္ေလ့ရွိၾကသည္။
(၃) ဒါနရွင္မွာ အၿမဲတမ္း ေကာင္းသတင္း ၾကြယ္လ်က္သာရွိသည္။
(၄) မည္သည့္ အခမ္းအနား ပြဲသဘင္မ်ိဳးမွာမဆို ဒါနရွင္သည္ ႐ႈိးတိုးရွန္းတန္႔ မျဖစ္ပဲ ရဲတင္းစြာ ဝင္ထြက္ႏိုင္သည္။
(၅) ကြယ္လြန္ေသာအခါ သုဂတိဘဝသို႔ ေရာက္ရသည္ဟု ဒါနအက်ဳိး ၅-မ်ဳိးကို သီဟ စစ္သူႀကီးအား ဗုဒၶျမတ္စြာ မိန္႔ၾကားခဲ့ဘူးေလသည္။ (သီဟေသနာပတိသုတ္ ပၪၥကအဂၤုတၱိဳရ္) ယေန႔ေခတ္ ဒါနရွင္တို႔သည္လည္း မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ပင္ ဤအက်ိဳးတရားမ်ားကိုု လက္ေတြ႕ခံစားေနရသည္ကို သတိျပဳၾကည့္လိုက္လွ်င္ ေတြ႕ရွိၾက ရမည္ျဖစ္ပါသည္။
(ေဆာင္) အမ်ားခ်စ္အပ္၊ သူျမတ္တို႔ခ်ဥ္း၊ ေကာင္းသတင္းၾကြယ္၊ ပဲြလယ္ဝင္ရဲ၊ ခႏၶာစဲေသာ္၊ ေရာက္ၿမဲ နတ္ဌာန္၊ ဤငါးတန္၊ မွတ္ရန္ ဒါနအက်ိဳးတည္း။ အခ်ဳပ္ဆိုရလွ်င္ စာေရးသူတို႔ႏုိင္ငံသည္ အလွဴဒါန ျပဳၾကရာတြင္ အရက္ေရာဆံုး အထက္သန္ဆံုး ႏုိင္ငံျဖစ္ပါသည္။ ဤေစတနာေတြေၾကာင့္ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးျခင္းစေသာ ေဘးအႏၲရာယ္ အသြယ္သြယ္တို႔ ကင္းေဝးလ်က္ ရွိသည္ဟုပင္ ဆိုရေပမည္။ သို႔ေသာ္ ဗုဒၶဘာသာဝင္တို႔၏ ေခါင္တိုင္စခန္းမွာ တစ္ဘဝ အေရး မွ်သာ မဟုတ္ေသးပါ၊ ခႏၶာဝန္ ကိေလသာဝန္ျပတ္ၿငိမ္း၍ ဒုကၡဇာတ္သိမ္းရာ နိဗၺာန္သို႔တိုင္ ျဖစ္ပါ သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ''အဒၶါ ဣမာယ ပဋိပဒါယ ဇရာမရဏမွာ ပရိမုစၥိႆာမိ၊ ဤဒါနအက်င့္ျဖင့္ အိုနာေသေရး ဆင္းရဲေဘးမွ ဧကန္လြတ္ေျမာက္ရေတာ့မည္''ဟု နိဗၺာန္ကို ေျမႇာ္မွန္းၿပီးလွ်င္ တည္ၾကည္ေသာ စိတ္ထားျဖင့္ ႏွစ္ေထာင္းအားရ လွဴဒါန္းေဝငွ၍ အထက္တန္းက်ေသာ ပဏီတဒါနမ်ဳိးကို ထူေထာင္ၾက ရန္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။
''အို - အသင္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ သူေတာ္ေကာင္းအေပါင္းတို႔၊ လူနတ္တို႔၏ စည္းစိမ္ခ်မ္းသာကို မေတာင္းတ ေက်ာ္ေဇာျခင္း ကိတၱိသဒၵပကာသနမွ်ကို ဆန္ျခမ္းမွ်မလိုပဲ ဘံုသံုးပါးကို ရာဇဝတ္ေႏွာင္ ေထာင္အိမ္ပံု၊ သံုးဘံုသူ တို႔ကို ရာဇဝတ္ေကာင္ေထာင္သား၊ ကာမဂုဏ္ ၅-ပါး အာ႐ံုတရားတို႔ကို အဆိပ္ပမာ စိတ္မွာထင္လ်က္၊ မရႊင္မႈိင္ေတြး၊ ထုိင္ကာေငးမွ်၊ ပူေဆြးေသာ ဓမၼသံေဝဂျဖင့္၊ ဒါန-သီလ-သမထ- ဝိပႆနာဘာဝနာ အလုပ္တို႔ကို ႀကိဳးစား အားထုတ္ႏုိင္ပါေစသတည္း။
အရွင္မေဟာသဓပ႑ိတ
ဓမၼဗ်ဴဟာ (အတြဲ ၁ဝ၊ အမွတ္ ၉ )
0 comments:
Post a Comment